Inhoud

• Wat zijn klachten in de laatste levensfase?
• Kan ik er zelf iets tegen doen?
• Wat kan de apotheker voor mij doen?
• In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?
• Welke medicijnen worden gebruikt bij

Klachten in de laatste levensfase

Wat zijn klachten in de laatste levensfase?

Wat is de laatste levensfase?

De laatste levensfase begint wanneer duidelijk is dat u niet meer beter wordt van uw ziekte. Deze fase kan dagen, weken of maanden duren. Dit heet de palliatieve fase.

Wat is palliatieve zorg?

Palliatieve zorg is zorg die u krijgt tijdens de laatste levensfase. Palliatieve zorg is niet gericht op genezing, maar op kwaliteit van leven. Deze zorg is bedoeld om u zo goed mogelijk te voelen. Zowel lichamelijk als geestelijk.

Wat is palliatieve sedatie?

In de laatste weken van uw leven kunt u soms erge klachten hebben, zoals pijn of benauwdheid. Zijn deze klachten niet meer goed te behandelen? Dan kan uw arts een extra medicijn geven. Het medicijn maakt u rustig en zorgt ervoor dat u minder of niet meer wakker bent (niet meer bij bewustzijn). Daardoor voelt u de klachten niet meer of veel minder. Dit heet palliatieve sedatie. U gaat niet dood door dit medicijn, ook niet eerder. 

Wat is hulp bij zelfdoding of euthanasie?

Hulp bij zelfdoding of euthanasie is het stoppen van ondragelijk lijden door het beëindigen van het leven. Dit mag alleen als u dit meerdere keren zelf vraagt. En het moet altijd zorgvuldig gebeuren volgens strenge regels.

Kan ik er zelf iets tegen doen?

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

• Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

• Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

• Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

• Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

• Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

• Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

• Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

• Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

• Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

Welke medicijnen worden gebruikt bij

Morfine-achtige pijnstillers
Bij ernstige pijn schrijven artsen morfine-achtige pijnstillers voor, zoals morfine, fentanyl, oxycodon en buprenorfine. Behalve een pijnstillend effect hebben deze medicijnen ook een versuffend effect.

Slaapmiddelen
Artsen schrijven slaapmiddelen voor als mensen zeer angstig, onrustig of verward zijn of veel pijn hebben en hierdoor niet kunnen slapen. Het meest worden gebruikt midazolam, diazepam, temazepam en lorazepam.

Methylfenidaat
Artsen schrijven soms methylfenidaat voor als de patiënt te veel last heeft van het versuffende effect van morfine-achtige pijnstillers. Ook schrijven artsen het soms voor bij depressie in de palliatieve fase. Het werkt namelijk sneller dan gewone medicijnen tegen depressie.

Scopolaminebutyl en atropine
Soms zijn mensen in de laatste levensfase zo ziek dat ze te zwak zijn om effectief te kunnen hoesten of slikken. Er kan zich dan slijm in de luchtpijp ophopen, waardoor ze luidruchtig ademen (reutelen). Scopolaminebutyl en atropine verminderen de vorming van slijm in de longen. Scopolaminebutyl wordt daarbij toegediend als injectie of in een infuus. Atropine wordt toegediend als druppels voor onder de tong.

Cannabis en dronabinol
In de laatste levensfase kunnen klachten als misselijkheid, geen eetlust, gewichtsverlies, zwak gevoel en pijn ontstaan. Cannabis en dronabinol worden soms voorgeschreven om deze klachten te verlichten.

Ondansetron
In de laatste levensfase kunnen klachten van misselijkheid, braken en jeuk ontstaan. Ondansetron kan helpen deze klachten te verminderen. Het wordt vooral voorgeschreven als andere medicijnen niet voldoende werken.

Meer informatie
Wilt u meer lezen over de laatste levensfase? Op verschillende websites vindt u duidelijke en betrouwbare uitleg.
Klik op de onderwerpen hieronder voor meer informatie.

• Informatiekaarten van Pharos
• www.overpalliatievezorg.nl
• www.thuisarts.nl