Inhoud

• Wat is q-koorts?
• Wat kan ik zelf doen?
• Wat kan de apotheker voor mij doen?
• In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?
• Welke medicijnen worden gebruikt bij

Q-koorts

Wat is q-koorts?

Q-koorts is een ziekte die komt door een bacterie.

Schapen en geiten kunnen Q-koorts hebben. En de bacterie aan mensen geven. Maar mensen kunnen andere mensen niet besmetten.

Sinds 2010 krijgen geiten en schapen een prik tegen Q-koorts (vaccin). Ook op kinderboerderijen en campings bij boeren.

Daarom is de kans erg klein om Q-koorts te krijgen. Elk jaar krijgen maar een paar mensen in Nederland de ziekte. Vaak hebben ze geen of weinig last.

Meestal krijg je Q-koorts via de lucht. Je ademt dan lucht met de bacterie in. Na 1 tot 5 weken kun je klachten krijgen.

De meeste bacteriën komen in de lucht als besmette geiten of schapen lammetjes krijgen. Dit gebeurt van februari tot eind mei.

Daarna kan de bacterie nog maanden blijven leven. Bijvoorbeeld in hooi. En vanuit daar weer in de lucht komen en ingeademd worden. De bacterie kan ook via besmette poep en plas in de lucht komen. Met de wind kan de bacterie naar andere plekken gaan. Soms wel kilometers verderop.

Je kunt de bacterie ook binnenkrijgen als je rauwe melk drinkt. Rauwe melk is nog niet heet gemaakt om bacteriën te doden (pasteuriseren). De kans is wel erg klein dat je door rauwe melk klachten van Q-koorts krijgt.

De bacterie zit niet in vlees.

Iemand met Q-koorts kan de bacterie niet aan een ander geven. Mensen kunnen elkaar dus niet besmetten.

Wat kan ik zelf doen?

In Nederland is de kans nu heel klein om Q-koorts te krijgen. Dit komt door de prik tegen Q-koorts bij geiten en schapen. Hierdoor komen er geen nieuwe bacteriën in de lucht.

Is er risico op Q-koorts bij je in de buurt? Dan krijg je een waarschuwing. Blijf dan uit de buurt bij de besmette boerderij. 5 kilometer of verder.

In deze situaties moet je niet bij geiten en schapen komen:

• Je bent zwanger.
• Je hebt problemen met je hart. Je hebt bijvoorbeeld een nieuwe hartklep.
• Je hebt problemen met je afweer. Bijvoorbeeld nadat je een nieuw orgaan hebt gekregen (transplantatie), zoals een nier.

Dit kun je doen als je Q-koorts hebt:

• Doe rustig aan. Zo herstel je vaak beter.
• Zorg dat je genoeg drinkt. Ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag, dat zijn 8 glazen. Bijvoorbeeld water of thee. Genoeg drinken is extra belangrijk als je koorts hebt.
• Voel je je ziek? Of heb je pijn? Slik dan paracetamol. Slik niet meer dan 4 keer per dag 2 pillen paracetamol van 500 mg (milligram).
• Heb je niet veel last? Dan mag je je gewone dingen blijven doen. Zoals werken en je hobby’s. Q-koorts is niet besmettelijk.

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

• Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

• Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

• Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

• Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

• Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

• Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

• Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

• Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

• Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

Spoed: bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je Q-koorts hebt en 1 of meer van deze dingen. Of iemand anders moet voor jou bellen:

• Je voelt je benauwd.
• Je ademt snel of moeilijk.
• Je voelt je steeds zieker.
• Je voelt je verward of suf: je reageert niet of bijna niet als iemand iets tegen je zegt.
• Je blijft steeds overgeven en je hebt 12 uur niet geplast.
• Na 2 dagen antibiotica heb je nog steeds koorts: 38 graden of hoger.

Bel op werkdagen je huisarts als deze 2 dingen voor jou zo zijn:

• Je bent in de buurt van een besmette boerderij geweest.
• Je krijgt 1 tot 5 weken later klachten die lijken op griep. Bijvoorbeeld koorts met hoofdpijn of hoesten.

Je huisarts kan dan onderzoeken of je Q-koorts hebt.

Welke medicijnen worden gebruikt bij

Doxycycline
Doxycycline is een tetracycline-antibioticum. Dit zijn middelen die de groei van vele soorten bacteriën remmen. Ze remmen de eiwitaanmaak van de bacterie. Een bacterie die geen eiwit kan aanmaken, kan zich niet meer vermenigvuldigen en sterft af. Doxycycline kan worden gebruikt bij Q-koorts en bij chronische Q-koorts. Bij chronische Q-koorts wordt het meestal gebruikt in combinatie met hydroxychloroquine of rifampicine.

Hydroxychloroquine
Hydroxychloroquine remt ontstekingen. Hoe hydroxychloroquine precies werkt bij Q-koorts is niet bekend. Het wordt gebruikt bij chronische Q-koorts, in combinatie met het antibioticum doxycycline.

Rifampicine
Rifampicine is een rifamycine-antibioticum. Het bestrijdt bepaalde soorten bacteriën. Het wordt gebruikt bij chronische Q-koorts, samen met doxycycline.

Co-trimoxazol
Trimethoprim doodt veel soorten bacteriën. Co-trimoxazol is de combinatie van trimethoprim met het antibioticum sulfamethoxazol. De combinatie wordt gebruikt bij Q-koorts en bij chronische Q-koorts. Bij chronische Q-koorts wordt het meestal gebruikt in combinatie met doxycycline.

Chinolon-antibiotica
Chinolon-antibiotica remmen de groei van vele soorten bacteriën. Ze blokkeren een eiwit dat een belangrijke rol speelt bij de bacteriegroei. Hierdoor kan de bacterie zich niet meer vermenigvuldigen en sterft af. Voorbeelden zijn ciprofloxacine, levofloxazine en moxifloxacine.